اختلالات شخصیتی | انواع اختلالات شخصیتی در DSM5

اختلالات شخصیتی مجموعه ای از اختلالات روانشناختی هستند که رفتار و کردار عجیب و غریبی دارند. احتمالا به علت رفتار تعدادی از اطرافیان خود از لفظ خودشیفته استفاده کرده باشید. یا از طرز رفتار برخی شخصیت ها تعجب کرده باشید. شاید هم از بی ثباتی عاطفی شریک احساسی خود کلافه شده اید. طبق تحقیقات انجام شده از هر ۲۰ نفر ۱ نفر مبتلا به یکی از انواع اختلالات شخصیت است. در ادامه انواع، علائم و درمان اختلالات شخصیتی را شرح داده ایم.

منبع: اختلالات شخصیتی | انواع اختلالات شخصیتی در DSM5

اختلالات شخصیتی

شخصیت یعنی ثبات فکری، عاطفی و رفتاری. اما کسانی که اختلالات شخصیتی دارند ثبات فکری، احساسات، رفتار ندارند.

به اختلالاتی که در خلق و خو، باور، نگرش، مزاج یا سرشت یک فرد اثرگذار است و اصولا ریشه در کودکی دارند؛ اختلالات شخصیتی می گویند. اختلالات شخصیت، اختلالات روانشناختی اند که رفتارهای ناسازگار و غیرمنعطف دارند. در زندگی روزمره و ارتباط در اجتماع با مشکل روبرو می شوند. زندگی با این افراد دشوار و آزاردهنده است.

در جدول بالا نشان داده ایم که هر کدام از این اختلالات شخصیتی به خاطر کدام ویژگی مشترک در کنار یکدیگر قرار گرفته اند.

انواع اختلالات شخصیتی

به طور کلی 10 نوع اختلالات شخصیتی وجود دارد. آن ها را در 3 دسته A ، B، C طبقه بندی کرده اند. هر کدام از این طبقات ویژگی های مشترکی دارند.

اختلالات شخصیتی دستهA

افراد دچار یکی از اختلالات شخصیتی گروهA از نظر دیگران رفتار عجیب و غریب دارند. شاخصه اصلی این گروه عدم ثبات شخصیت آن هاست. مشکلات آن ها پیچیده و اساسی است. این دسته به 3 زیر گروه تقسیم می شوند.

1. شخصیت پارانوئید: کسانی که شخصیت پارانوئید دارند به همه چیز به طرز عجیب و شدیدی شک دارند. به دیگران سوءظن دارند و به کسی اعتماد نمی کنند.
2. شخصیت اسکیزوئید: افراد با شخصیت اسکیزوئید در بیان احساسات محدودیت دارند. آن ها گوشه گیر و غیراجتماعی هستند.
3. شخصیت اسکیزوتایپال: افراد دارای شخصیت اسکیزوتایپال ظاهری غیرعادی دارند. به دیگران اعتماد ندارند و اعتقاد شدیدی به قدرت های ماورایی و جادو دارند.

اختلالات شخصیتی دسته B

کسانی که در این دسته از اختلالات قرارمی‎گیرند، در کنترل احساسات خود دچار مشکل هستند. این افراد رفتارهای غیر قابل پیش بینی و اغلب نمایشی دارند. این دسته به 4 زیر گروه تقسیم می شود.

1. شخصیت ضداجتماعی: شخصیت های ضد اجتماعی ، به دنبال رفتارهای پرخطر، نقص قوانین و دروغ گویی مداوم هستند.
2. شخصیت مرزی: این شخصیت ها، خلق و خوی بالا و پایین دارند، هویت و احساسات بی ثبات دارند و افکار و تمایل به خودکشی در آن ها زیاد است.
3. شخصیت نمایشی: شخصیت های نمایشی خود را به ظاهر عجیب و غریبی درمی آورند. به دنبال دیده شدن، متفاوت بودن و به شدت احساساتی هستند.
4. شخصیت خودشیفته: خودشیفته ها، حق به جانب و خود بزرگ بین هستند. به دیگران حسادت می کنند. آن ها از انسان ها به عنوان ابزار استفاده می کنند.

اختلالات شخصیتی دسته C

کسانی که در دسته c طبقه بندی می شوند، تقریبا همیشه دارای استرس، ترس و اضطراب فراگیر هستند. این دسته به 3 زیر گروه تقسیم می شود.

1. شخصیت وابسته: شخصیت وابسته آستانه تحمل پایین، وابستگی بیش از حد به دیگران و ترس از تنها بودن دارند.
2. شخصیت اجتنابی: افرادی که شخصیت اجتنابی دارند، نگران قضاوت منفی دیگران، احساس عدم کفایت و بیش از حد کم رو هستند.
3. شخصیت وسواسی-جبری: این شخصیت به شدت کنترل گر، کمال گرا و دارای استانداردهای بالا هستند.

علل اختلالات شخصیتی

علل بوجود آورنده اختلالات شخصیتی به صورت متعادلی از وراثت و محیط است. در ادامه راجع به عوامل اختلالات شخصیتی توضیح داده ایم.

ژنتیک: برخی خصوصیات شخصی توسط والدین به فرزندان انتقال پیدا می کند. برخی خصوصیات مربوط به اختلال های شخصیت هم یکی از میراث های والدین است که به فرزندان منتقل می شود.

محیط: گاهی عوامل محیطی و اجتماعی در شخصیت و رشد افراد تاثیر گذار است. آزار جنسی و جسمی در کودکی، تنش های خانوادگی و وابستگی به الکل والدین از عوامل محیطی هستند. برای مثال: اگر کودکی در خانواده ای با سطح متوسط و اجتماعی به دنیا آمده باشد. اما در محل زندگی همسایگان و افراد بزهکار زندگی می کردند. کودک پس از رشدیافتن تبدیل به شخصیت ضداجتماعی گشته است.

طبق تحقیقات، پژوهشگران به نتیجه جالبی دست یافته اند. 2 قلوهای دو تخمکی از خانواده متوسط و اجتماعی که از والدینشان جداشده بودند، مورد مطالعه قرار دادند. فرزند اول را به خانواده فرهنگی و فرزند دوم را به خانواده ای با شخصیت اسکیزوئید سپردند.

پس از گذشت چند سال و شکل گیری شخصیت بچه ها، مشخص شد کودکی که در خانواده فرهنگی بزرگ شده بود شغل کارمند داشت. و کودکی که در خانواده با شخصیت اسکیزوئید رشد کرده بود بسیار منزوی و از اجتماع گریزان بود.

زیستی: شاید فردی با مصرف داروها و مواد شیمیایی تبدیل به شخصیت پارانویید شود. (البته در صورتی که در خانواده همچین ویژگی شخصیتی نداشته اند). برای مثال: برخی افراد با شخصیت متعادل پس از مصرف مواد، خصوصیات شخصیت پارانویید را نشان می دهند.

بدترین و خطرناک ترین اختلالات شخصیتی

همه اختلالات شخصیتی به اطرافیان آسیب می رساند. اما برخی اختلالات شخصیتی پرخطرتر هستند. مانند شخصیت ضداجتماعی و پارانوئید.

خطرات ضد اجتماعی ها: این افراد به طرز عجیبی به دنبال مشاجره، نقص قوانین و عدم مسئولیت پذیری هستند. این شخصیت حتما در برهه ای از زندگی درگیر مراجع قانونی می شود. رانندگی پرخطر و با سرعت بالا دارند، و به همین دلیل درصد تصادف این شخصیت ها بیشتر است.

خطرات پارانوئیدها: یکی دیگر از اختلالات شخصیتی پرخطر پارانوئید است. اگر فردی که سوءظن دارد و به دیگران مشکوک است، همزمان مواد (مواد مخدر یا محرک) مصرف کند؛ علائم پارانوئیدی آن ها افزایش می یابد و دست به کارهای خطرناک می زنند.

درمان اختلالات شخصیتی

اختلالات شخصیتی درمان های متفاوتی دارند. اما بهترین درمان طبق نظر درمانگر بعد از ارزیابی بیمار مشخص می شود. گاهی اختلال عوامل ژنتیکی و گاهی ریشه در کودکی دارد. طبق بررسی های درمانگر، بعد از چند جلسه مراجعه کننده شدت نشانه هایش کاهش و با استمرار جلسات درمان انجام می شود. روان درمانی و دارودرمانی توسط متخصص به صورت همزمان بیشترین بازدهی را به همراه دارد.

پیامدهای عدم درمان مشکلات شخصیتی

تمامی اختلالات شخصیتی پیامدها و عوارض جدی دارند. این افراد به خود و دیگران آسیب می‎زنند. از لحاظ عاطفی، فکری و کاری تعادل ندارند. قابل پیش بینی نیستند و هر لحظه امکان رفتار عجیب وجود دارد. توانایی انجام درست کارهای روزمره ندارند و دیگران را از خود دور می کنند.

کلام آخر

بامطالعه مقاله متوجه شده اید که اختلالات شخصیتی متعددی وجود دارد. که هرکدام نشانه و پیامدهای به خصوصی دارد. لطفا از برچسب زدن به خود و دیگران پرهیز کنید. و تشخیص را به دست متخصص بسپارید. مرکز مشاوره ذهن نو به صورت حضوری و تلفنی در خدمت شما عزیزان است. برای کسب اطلاعات بیشتر با شماره های درج شده تماس حاصل فرمایید.

برای دریافت مشاوره در زمینه اختلالات شخصیتی می توانید در هر زمان از روز برای مشاوره تلفنی با برترین متخصصان در مرکز مشاوره روانشناسی ذهن نو از طریق شماره 02191002360 و یا از طریق تلفن های ثابت منزل با شماره 9099070354 تماس بگیرید.

منبع: اختلالات شخصیتی | انواع اختلالات شخصیتی در DSM5